Νέα έρευνα προσφέρει νέα προοπτική στην ADHD μέσω της ρύθμισης ενέργειας
Ο αριθμός των ατόμων στην Ευρώπη που διαγιγνώσκονται με ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας) ολοένα και αυξάνεται, όχι μόνο στα παιδιά αλλά και στους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων και των γυναικών. Ωστόσο, παραμένει ασαφές γιατί άτομα με συμπτώματα ΔΕΠΥ εμφανίζουν ξαφνικές πτώσεις στην γνωστική τους απόδοση. Μια πρόσφατη μελέτη προτείνει ένα μοντέλο που παρέχει νέες νευροβιολογικές εξηγήσεις για το φαινόμενο αυτό.
Η θεωρία της ενεργειακής ανεπάρκειας στην ΔΕΠΥ
Ο νευροβιολόγος Μοχαμάντ Νταβούντ Ραχίμι από το Freie Universität Βερολίνου παρουσίασε το μοντέλο του για την ενεργειακή ανεπάρκεια υπερκινητικότητας (EDHD) στο επιστημονικό περιοδικό Neuroscience & Biobehavioral Reviews. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η ΔΕΠΥ μπορεί να μην αφορά αποκλειστικά έναν περιορισμό στην προσοχή, αλλά μια “μεταβολική ανάγκη” που παρέχει επαρκή νευρική ενέργεια.
Διακυμάνσεις στην παροχή ενέργειας
Το μοντέλο EDHD αναδεικνύει τις μεταβολές στην νευρο-ενεργειακή προσφορά. Σύμφωνα με αυτό, οι άνθρωποι με ΔΕΠΥ δεν στερούνται ουσιαστικά της «μηχανής» για προσοχή, αλλά η ενέργεια που απαιτείται για την ενεργοποίηση απαιτητικών γνωστικών δικτύων είναι ασταθής. Αυτή η δυναμική εξηγεί γιατί οι πάσχοντες μπορούν να επιτελούν σύνθετες εργασίες με έντονη “υπερινέργεια”, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν εξάντληση σε απλές και μονότονες δραστηριότητες. Όπως αναφέρει ο Ραχίμι, “το μοντέλο ρίχνει νέο φως σε μια διαταραχή που μελετάται εδώ και δεκαετίες”.
Επιπτώσεις της περιορισμένης ενέργειας σε επιδόσεις
Ένα χαρακτηριστικό της ΔΕΠΥ είναι η ακραία μεταβλητότητα στις επιδόσεις. Πολοί ασθενείς αναφέρουν ότι εισέρχονται σε καταστάσεις έντονης συγκέντρωσης για ώρες όταν ασχολούνται με απαιτητικές εργασίες, ενώ δυσκολεύονται με γενικές οδηγίες, ακόμη και απλές. Σύμφωνα με το μοντέλο EDHD, οι απαιτητικές δραστηριότητες βελτιστοποιούν προσωρινά την ενεργειακή κατανομή του εγκεφάλου, ενώ οι μονότονες εργασίες εξαντλούν τις διαθέσιμες προσφορές χωρίς να προσφέρουν την αναγκαία “ανατροφοδότηση” για να διατηρήσουν την ενεργειακή παροχή.
Η σημασία της μεταβολικής ανάρρωσης
Η ρύθμιση της προσοχής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την “μεταβολική ανάρρωση”. Ο ύπνος, οι στρατηγικές διαλείμματα και οι βιολογικοί κύκλοι καθορίζουν πόση γνωστική ενέργεια διατίθεται. Χωρίς αυτές τις περιόδους αποκατάστασης, ακόμη και απλές εργασίες γίνονται συντριπτικές. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανησυχία και η παρόρμηση μπορούν να επαναξιολογηθούν ως “αντιστρατηγικές” για την ενίσχυση της διέγερσης και της σταθεροποίησης των επιπέδων ενέργειας.
