Νέα προσέγγιση στη διάγνωση της φυματίωσης από ερευνητές του UPV
Μια ερευνητική ομάδα από το Universitat Politècnica de València (UPV) εργάζεται σε έναν καινοτόμο αισθητήρα που ανοίγει νέους δρόμους για την ταχεία, επιλεκτική και οικονομικά προσιτή ανίχνευση της ενεργού φυματίωσης. Ο αισθητήρας αυτός είναι ικανός να εντοπίζει την παρουσία μιας πρωτεΐνης που εκκρίνει το Mycobacterium tuberculosis, το βακτήριο που προκαλεί την ασθένεια. Τα αποτελέσματα παρέχονται σε μόλις 60 λεπτά—σημαντικά λιγότερος χρόνος σε σύγκριση με παραδοσιακές μεθόδους, όπως οι μικροβιολογικές καλλιέργειες, που χρειάζονται εβδομάδες.
Η φυματίωση και η επείγουσα ανάγκη για διάγνωση
Η φυματίωση παραμένει μια από τις μεγαλύτερες δημόσιες υγειονομικές προκλήσεις παγκοσμίως. Σύμφωνα με την παγκόσμια αναφορά του ΠΟΥ για το 2024, είναι η κύρια αιτία θανάτου από μολυσματική ασθένεια. “Είναι κρίσιμο να έχουμε εργαλεία που να επιτρέπουν έγκαιρη και αξιόπιστη διάγνωση, προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της ασθένειας,” αναφέρει η Δρ. Ισαμπέλ Καμπάγιος, μέλος της ομάδας IDM-UPV.
Μηχανισμός λειτουργίας του αισθητήρα
Ο νέος αισθητήρας βασίζεται σε ένα νανοπορώδες υλικό που περιέχει μια φθορίζουσα μοριακή σύνθεση και είναι επενδεδυμένο με ένα αντίσωμα που είναι ειδικό για την πρωτεΐνη MPT64, η οποία είναι χαρακτηριστικός δείκτης της ενεργής φυματίωσης. Όταν η συγκεκριμένη πρωτεΐνη είναι παρούσα, το αντίσωμα αλλάζει, αποδεσμεύοντας τη φθορίζουσα ένωση. Αυτή η διαχείριση του φωτός διευκολύνει την ανίχνευση της λοίμωξης.
Καινοτομίες και επιδόσεις του νέου βιοαισθητήρα
Μία από τις κύριες καινοτομίες του βιοαισθητήρα είναι ότι εντοπίζει ενεργή νόσο, ενώ άλλες μοριακές τεχνικές, όπως η PCR, μπορεί να εντοπίσουν μόνο θραύσματα βακτηριακού DNA, χωρίς να διακρίνουν αν η λοίμωξη είναι ενεργή, παλαιά ή λανθάνουσα. Αντίθετα, το νέο σύστημα αναγνωρίζει μια πρωτεΐνη που εκκρίνεται από το βακτήριο κατά την ενεργή λοίμωξη, προσφέροντας πιο ακριβείς πληροφορίες από κλινική σκοπιά.
Δοκιμές και προϊόντα του αισθητήρα
Οι δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν δείχνουν ότι ο βιοαισθητήρας επιτυγχάνει πολύ χαμηλά όρια ανίχνευσης με υψηλή επιλεκτικότητα έναντι πρωτεϊνών άλλων αναπνευστικών παθογόνων, όπως οι ιοί της γρίπης και του SARS-CoV-2. Η επικύρωση του αισθητήρα έγινε με καλλιεργημένα δείγματα κλινικών περιστατικών φυματίωσης. “Στην τελική επικύρωση που εκτελέσαμε με 20 δείγματα αναπνευστικών καλλιεργειών από ασθενείς με φυματίωση, το σύστημα πέτυχε ευαισθησία 80% και ειδικότητα 90%, γεγονός που επιβεβαιώνει την πιθανότητά του ως διαγνωστικό εργαλείο,” αναφέρει η Δρ. Άνα Γκιλ από το Τμήμα Μικροβιολογίας του Νοσοκομείου Universitari i Politècnic La Fe στη Βαλένθια.
Προοπτικές και απώλειες στη διάγνωση φυματίωσης
Σύμφωνα με τους ερευνητές του IDM-UPV, ο νέος αυτός βιοαισθητήρας προσφέρει μια υποσχόμενη δυνατότητα για τη βελτίωση της διάγνωσης της φυματίωσης, ειδικά σε χώρες με περιορισμένους πόρους, όπου η πρόσβαση σε προχωρημένες τεχνικές είναι δύσκολη. “Η απλότητά του, η φορητότητά του και η ικανότητά του για επιλεκτική ανίχνευση τον καθιστούν ένα εργαλείο με μεγάλη προοπτική να συμβάλει στον έλεγχο μιας ασθένειας που παραμένει από τις πιο θανατηφόρες στον κόσμο,” καταλήγει η καθηγήτρια Έλενα Αζνάρ από το UPV.
Η μελέτη αυτή, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Talanta, εκπονήθηκε από το Ινστιτούτο Διαπανεπιστημιακής Μοριακής Αναγνώρισης και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (IDM) του UPV και περιελάμβανε συνεργασία με πολλούς ερευνητικούς φορείς και νοσοκομεία.
