Σημαντική ανασκαφή στη Ραφήνα: Αποκαλύπτεται ταφή της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού
Μια εξαιρετικά σημαντική ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε στην Ραφήνα, καθώς οι σωστικές ανασκαφές που διεξάγονται από το 2024 από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ανατολικής Αττικής αποκάλυψαν μια ταφή σε πίθο, η οποία χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, συγκεκριμένα μεταξύ 3200-2000 π.Χ. Η ανασκαφή γίνεται στο πλαίσιο του έργου «Διευθέτηση-Οριοθέτηση Ρέματος Ραφήνας».
Η ανακάλυψη του πίθου
Ο πίθος, ύψους 1,74 μ., βρέθηκε τοποθετημένος σε λάκκο που είχε διανοιχθεί στο αργιλόχωμα της νότιας όχθης του ρέματος. Φέρει οριζόντιες λαβές στη ζώνη της κοιλιάς και μια χαρακτηριστική σχοινοειδή ανάγλυφη διακόσμηση γύρω από τον λαιμό και τις λαβές του. Το στόμιό του σφραγιζόταν από έναν ισχυρό ημικυκλικό τοίχο, κατασκευασμένο από ποταμίσιες κροκάλες, ενώ δύο μεγάλοι λίθοι, μαζί με μικρότερους πλακοειδείς, σχημάτιζαν ψευδόθυρα που οδηγούσαν στο εσωτερικό του αγγείου.
Στο εσωτερικό του πίθου, πάνω σε ένα στρώμα από άμμο και βότσαλα, βρέθηκαν οστά από δύο ανθρώπους, καλυμμένα από μεγάλους λίθους που καταλάμβαναν σχεδόν όλο τον διαθέσιμο χώρο. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν επίσης χάλκινη λαβίδα, ωοειδής πλακοειδής λίθος (τράπεζα), αιχμές οψιανού και διάφορα αγγεία. Αυτή η ιδιαίτερη φροντίδα στη διαμόρφωση του μνημείου μαρτυρά τον σεβασμό προς τους νεκρούς.
Σημασία της ταφής
Η απομονωμένη αυτή ταφή, παρά την ύπαρξη οργανωμένων νεκροταφείων της ίδιας περιόδου στην περιοχή του Τσέπι και του Μάτι Μαραθώνα, καθώς και στον Άγιο Κοσμά Ελληνικού και τα Αστέρια Γλυφάδας, προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την ποικιλία των ταφικών εθίμων της 3ης χιλιετίας στην Αττική. Επίσης, ρίχνει φως στις κυκλαδικές και ανατολικές επιρροές που επηρέασαν την περιοχή.
Επιπλέον, σε απόσταση περίπου 2 μέτρων νοτιοανατολικά του πίθου, εντοπίστηκε ένας μεγάλος κυκλικός λάκκος, ο οποίος φέρει ίχνη καύσης και έχει χρησιμοποιηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στο άνω τμήμα του βρέθηκε ένα βουκράνιο, μαζί με κεραμική και χάλκινα νομίσματα ιστορικών χρόνων. Στον πυθμένα του λάκκου, πάνω σε παχύ στρώμα καύσης, αποκαλύφθηκαν οστά ιπποειδούς και μικρότερων ζώων.
Η αρχαιολογική μελέτη, σε συνδυασμό με τη ζωοαρχαιολογική και τις αναλύσεις φυσικών επιστημών, αναμένεται να ρίξει φως σε πιθανές τελετουργικές πρακτικές, όπως οι θυσίες ζώων, καθώς και στη διαχρονική ιερότητα του χώρου. Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά την ανακάλυψη των οικισμών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού από τον Δημήτριο Θεοχάρη στην περιοχή του παλαιού λιμένα, τα πρόσφατα ευρήματα στις όχθες του ρέματος προσφέρουν νέα δεδομένα για την κοινωνική οργάνωση και τις μεταθανάτιες αντιλήψεις των κοινοτήτων της Ραφήνας.
