Σαν σήμερα 20 Φεβρουαρίου: Ο σεισμός που ισοπέδωσε τον Άγιο Ευστράτιο
Στις 20 Φεβρουαρίου 1968, ο Άγιος Ευστράτιος δοκιμάζεται σφοδρά από έναν σεισμό 7,1 Ρίχτερ, με το επίκεντρο να βρίσκεται νότια του νησιού. Η καταστροφή είναι ανυπολόγιστη, καθώς γύρω στις 00:45, ο Εγκέλαδος γκρεμίζει σπίτια, σχολεία, εκκλησίες και καταστήματα, αφήνοντας πίσω του σκηνές απόλυτης ερήμωσης.
Η τραγωδία και οι συνέπειές της
Ο απολογισμός είναι σπαρακτικός: 20 νεκροί, 18 τραυματίες, ενώ όλες οι 220 οικογένειες του νησιού μένουν άστεγες. Περίπου 175 κτίρια καταρρέουν, με εκατοντάδες ακόμη να κρίνονται μη επισκευάσιμα. Στην τραγωδία προστίθεται και η απώλεια χιλιάδων ζώων, με περίπου 5.000 αιγοπρόβατα και 400 βοοειδή να χάνονται, βυθίζοντας την τοπική κοινωνία σε μια βαθιά οικονομική κρίση.
Η καταστροφή και η πολιτική παρέμβαση
«Ήταν σαν βρυκολακιασμένο χωριό», θυμούνται οι κάτοικοι για τον παραδοσιακό οικισμό που βρισκόταν στην πλαγιά πάνω από το λιμάνι. Τα πέτρινα διώροφα και τριώροφα σπίτια μετατρέπονται σε ερείπια μέσα σε δευτερόλεπτα. Στη συνέχεια, η «χαριστική βολή» της Χούντας έρχεται να επιδεινώσει την κατάσταση, καθώς κατεδαφίζονται ακόμη και όσα σπίτια θα μπορούσαν να σωθούν, με την ανοικοδόμηση ενός νέου, άψυχου τσιμεντένιου οικισμού στον κάμπο, που δεν έχει καμία σχέση με τον παραδοσιακό χαρακτήρα του νησιού.
Διπλή απώλεια και προσπάθειες αποκατάστασης
Έτσι, ο Άγιος Ευστράτιος, εκτός από τόπος εξορίας για χιλιάδες πολιτικούς κρατούμενους κατά τον 20ό αιώνα, γίνεται και τόπος μιας διπλής απώλειας: της υλικής ζωής και της άυλης μνήμης, των εθίμων και των πανηγυριών που συνέδεαν τους ανθρώπους. Σήμερα, τα λίγα διασωθέντα σπίτια και το ιστορικό κτίριο της Μαρασλείου Σχολής θυμίζουν τον παλιό οικισμό, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για την ανάδειξη και αποκατάσταση του ιστορικού πυρήνα, ώστε η μνήμη της καταστροφής να παραμείνει ζωντανή.
