Σαν σήμερα 10 Δεκεμβρίου: Η Σάμος αποκτά αυτονομία
Στις 10 Δεκεμβρίου 1835, η Σάμος δεν ήταν απλώς ένα νησί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά ένα αυτόνομο κράτος με δική του πολιτική οργάνωση. Από εκείνη την ημερομηνία έως το 1912, το νησί γνώρισε μια μοναδική πολιτειακή πραγματικότητα, λειτουργώντας ως ηγεμονία υπό την εγγύηση τριών Μεγάλων Δυνάμεων: Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας.
Η ιστορική αναγνώριση της Σάμου
Η Ελληνική Επανάσταση είχε φέρει αναταραχές στο νησί, με συγκρούσεις και πολιορκίες να είναι συχνές. Ωστόσο, το 1832, ο σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ αναγνώρισε τη Σάμο ως αυτόνομη ηγεμονία, επιτρέποντας τη δημιουργία μιας κυβέρνησης με δικό της Ηγεμόνα, Σύμβουλο της Επικρατείας, Βουλή και Σύνταγμα. Έτσι, το 1835, η Σάμος απέκτησε τη δική της διοίκηση και νόμισμα, διαμορφώνοντας μια εντυπωσιακή πολιτική οργάνωση.
Η καθημερινότητα και οι προκλήσεις
Η καθημερινότητα στη Σάμο δεν θύμιζε σε τίποτα μια τυπική επαρχία της Αυτοκρατορίας. Το νησί άνθισε εμπορικά, με καλλιέργειες σταφίδας, καπνού και μεταξιού να συμβάλλουν στην οικονομική του ευημερία. Παράλληλα, δημιουργήθηκαν σχολεία και αναδείχθηκε μια αστική τάξη με φιλελεύθερες ιδέες. Η Πυθαγόρεια, μια μορφή τοπικής Βουλής, είχε σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή, ασκώντας επιρροή στις αποφάσεις του νησιού.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις και η πορεία προς την Ένωση
Ωστόσο, η αυτονομία της Σάμου δεν ήταν χωρίς προκλήσεις. Οι δεκαετίες του 19ου αιώνα χαρακτηρίστηκαν από διχασμούς και πολιτική βία, με τις παρατάξεις «Καρμανιόλοι» και «Καλικάντζαροι» να συμβολίζουν τις διαφορετικές απόψεις για τη σχέση του νησιού με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Ελλάδα. Αυτές οι συγκρούσεις αποτύπωναν τη δυσκολία του νησιού να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυτονομία και τον ελληνικό εθνικό πόθο.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Σάμος, οικονομικά ανθηρή και πολιτισμικά ελληνική, στρεφόταν όλο και περισσότερο προς την οριστική ένταξή της στο ελληνικό κράτος. Η ευκαιρία ήρθε το 1912, κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, όταν ο Θεμιστοκλής Σοφούλης ηγήθηκε επανάστασης υπέρ της Ένωσης, απομακρύνοντας τον ηγεμόνα Ανδρέα Κοπάζη και κηρύσσοντας την Ένωση με την Ελλάδα, γεγονός που αναγνωρίστηκε επίσημα το 1914.
Έτσι, έληξε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πολιτειακές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Για σχεδόν 80 χρόνια, η Σάμος υπήρξε μια μοναδική περίπτωση, συνδυάζοντας στοιχεία κράτους, ηγεμονίας και ελληνικής ταυτότητας.
