Μελέτη αποκαλύπτει τις μοριακές ρίζες του συνδρόμου CTNNB1
Με αφορμή την Ημέρα Σπάνιων Παθήσεων, το Ινστιτούτο Βιοφυσικής (CSIC, EHU) παρουσίασε την πρόοδο ενός έργου που στοχεύει στην κατανόηση της μοριακής προέλευσης του συνδρόμου CTNNB1, μιας σπάνιας νόσου που προκαλείται από μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη β-κατενίνη. Παρά το γεγονός ότι λιγότερες από 50 περιπτώσεις αυτής της πάθησης έχουν διαγνωστεί στην Ισπανία, οι σπάνιες ασθένειες πλήττουν σχεδόν τρία εκατομμύρια ανθρώπους.
Η έρευνα και οι στόχοι της
Η μελέτη βρίσκεται υπό την καθοδήγηση της Σόνια Μπανούελος, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Βιοφυσικής και καθηγήτρια στο Τμήμα Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Χώρας των Βάσκων (EHU). “Σκοπός μας είναι να κατανοήσουμε πώς αυτές οι μεταλλάξεις εμποδίζουν τη σωστή ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η κατανόηση των μηχανισμών σε μοριακό επίπεδο είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη συγκεκριμένων θεραπειών στο μέλλον,” τονίζει η επιστήμονας.
Συνεργασία και μέθοδοι έρευνας
Το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με μια ομάδα νευροψυχολογίας από το Πανεπιστήμιο του Ντεούστο, που είναι πρωτοπόροι στη μελέτη της νόσου, καθώς και με μοριακούς γενετιστές από το Ινστιτούτο Βιοβιζκαία στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Κρουθές. Επίσης, συμμετέχει η πλατφόρμα εγκεφαλικών οργανοειδών του Κέντρου Νευροεπιστημών Αχουκάρο. Η Ισπανική Ένωση Ασθενών CTNNB1, με έδρα τη Βισκαία, συμμετέχει ενεργά στην πρωτοβουλία.
Η β-κατενίνη είναι ζωτικής σημασίας κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης και διαδραματίζει επίσης ρόλο στον ενήλικα οργανισμό. Μία από τις λειτουργίες της σχετίζεται με την κυτταρική πρόσφυση, προσφέροντας σταθερότητα και μηχανική αντοχή στους ιστούς. Αυτές οι διαδικασίες είναι θεμελιώδεις κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του εγκεφάλου και στη δημιουργία και πλαστικότητα των συνάψεων, που είναι η βάση της μάθησης και της μνήμης.
Αποτελέσματα και προοπτικές
Στο σύνδρομο CTNNB1, οι περισσότερες μεταλλάξεις δημιουργούν ελλιπείς ή κακώς διπλωμένες πρωτεΐνες που δεν μπορούν να εκτελέσουν τη λειτουργία τους. Αυτή η δυσλειτουργία διαταράσσει κρίσιμες διαδικασίες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η ομάδα του Ινστιτούτου Βιοφυσικής χρησιμοποιεί εργαλεία που βασίζονται στη τρισδιάστατη δομή των πρωτεϊνών για να προβλέψει πώς αυτές οι μεταλλάξεις επηρεάζουν την αλληλεπίδραση μεταξύ β-κατενίνης και κατερινών, βασικών συστατικών των συμπλεγμάτων κυτταρικής πρόσφυσης.
Οι προβλέψεις επιβεβαιώνονται στο εργαστήριο μέσω βιοφυσικών τεχνικών. Για τον σκοπό αυτό, παράγονται μεταλλαγμένες εκδόσεις της πρωτεΐνης που αντιστοιχούν σε πραγματικές περιπτώσεις που έχουν εντοπιστεί στην ισπανική ομάδα. Τα εγκεφαλικά οργανοειδή επιτρέπουν μια πιο ακριβή μοντελοποίηση του πώς αυτές οι αλλοιώσεις επηρεάζουν την ανάπτυξη του νευρικού ιστού.
Αν και πρόκειται για βασική έρευνα, τα αποτελέσματα “θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην μελλοντική ανάπτυξη θεραπευτικών προσεγγίσεων που θα είναι σχεδιασμένες με λογική,” καταλήγει η Σόνια Μπανούελος. “Η κατανόηση των μηχανισμών μιας ασθένειας είναι το πρώτο βήμα προς την εύρεση μιας θεραπείας. Γι’ αυτό η έρευνα για τις σπάνιες ασθένειες είναι αναγκαία,” υπογραμμίζει η ερευνήτρια.
