Η αύξηση των τιμών τροφίμων μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση ανάπτυξης στα παιδιά
Η εκτίναξη των τιμών των τροφίμων κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής κρίσης πλήττει κυρίως τις αστικές περιοχές και τους ανθρώπους με χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης. Αυτή η κατάσταση μπορεί να έχει σοβαρές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, όπως η καθυστέρηση ανάπτυξης στα παιδιά. Μια ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Βόννης έχει αποδείξει αυτές τις μακροχρόνιες συνέπειες, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα την «Ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση» της δεκαετίας του 1990. Τότε, η αναταραχή στις χρηματοπιστωτικές αγορές οδήγησε σε δραστική αύξηση της τιμής του ρυζιού, βασικού τροφίμου στην Ινδονησία, με μετρήσιμα αποτελέσματα στην ανάπτυξη των παιδιών. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Global Food Security».
Ανάλυση της Ινδονησιακής Οικογένειας
Οι ερευνητές από το Κέντρο Ανάπτυξης Έρευνας (ZEF) του Πανεπιστημίου της Βόννης αξιολόγησαν την Ινδονησιακή Έρευνα Οικογενειακής Ζωής (IFLS), η οποία παρακολουθεί νοικοκυριά για πολλά χρόνια. Χρησιμοποίησαν τις περιφερειακές διαφορές στην πληθωριστική αύξηση των τιμών του ρυζιού μεταξύ 1997 και 2000 και τις συνέδεσαν με τις σωματικές μετρήσεις ατόμων κατά την παιδική τους ηλικία και αργότερα ως νέων ενηλίκων.
«Βλέπουμε ότι ένα σοβαρό σοκ στις τιμές δεν έχει μόνο βραχυπρόθεσες επιπτώσεις, αλλά μπορεί επίσης να επηρεάσει τη μακροχρόνια σωματική ανάπτυξη των παιδιών. Η αύξηση των τιμών λόγω της κρίσης αύξησε τη χρόνια κακοθρεψία και σχετίστηκε με αύξηση 3,5 ποσοστιαίων μονάδων στην καθυστέρηση ανάπτυξης των παιδιών», δήλωσε η Έλζα Σ. Ελμίρα, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Τα παιδιά που επηρεάστηκαν σοβαρά δεν θα παραμείνουν μόνο πιο κοντά από τους συνομηλίκους τους, αλλά θα είναι επίσης πιο επιρρεπή στην παχυσαρκία.
Η κρυφή ανεπάρκεια θρεπτικών συστατικών
Η σύνδεση αυτή εξέπληξε τους ερευνητές. Η Ελμίρα προτείνει μια πιθανή εξήγηση: «Σε περιόδους κρίσης, οι οικογένειες εξοικονομούν λιγότερο σε θερμίδες από ό,τι σε πιο ακριβές, πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά τροφές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια ‘κρυφή ανεπάρκεια’ σημαντικών μικροθρεπτικών συστατικών, που επιβραδύνει την ανάπτυξη του ύψους χωρίς απαραίτητα να μειώνει το σωματικό βάρος στο ίδιο ποσοστό». Η μελέτη παρακολούθησε τα ίδια παιδιά μέχρι το 2014, όταν ήταν μεταξύ 17 και 23 ετών. Για την ομάδα που ήταν 3-5 ετών κατά τη διάρκεια της κρίσης, υπήρχαν σημαντικές συσχετίσεις με τον δείκτη μάζας σώματος (BMI) και την πιθανότητα παχυσαρκίας.
«Η στέρηση στην πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να έχει μακροχρόνιες συνέπειες – οι αναπτυξιακές διαταραχές είναι πιο εύκολες να μετρηθούν, αλλά συχνά συνοδεύονται από διαταραχές στην ψυχική ανάπτυξη και αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας και χρόνιων ασθενειών», σημειώνει ο καθηγητής Δρ. Μάτιν Κάιμ, συν-συγγραφέας της μελέτης. «Σε μια τέτοια κρίση, η υποσιτισμένη και η παχύσαρκη κατάσταση μπορεί να αυξηθούν ταυτόχρονα. Αυτό τονίζει τη σημασία μιας πολιτικής κρίσης που να ευαισθητοποιεί τη διατροφή: πρέπει να προστατεύει ειδικά τα παιδιά σε ευαίσθητες αναπτυξιακές φάσεις».
Σημαντικότητα της εκπαίδευσης και των αστικών περιοχών
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα έντονη στις αστικές περιοχές, όπου τα νοικοκυριά εξαρτώνται περισσότερο από την αγορά τροφίμων, ενώ οι οικογένειες στις αγροτικές περιοχές συχνά παράγουν το ρύζι τους. Η εκπαιδευτική κατάσταση παίζει επίσης ρόλο: τα παιδιά μητέρων με χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης πλήττονται σημαντικά περισσότερο από εκείνα μητέρων με καλύτερη εκπαίδευση. «Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η βοήθεια σε περιόδους κρίσης δεν θα πρέπει να βασίζεται μόνο σε γραμμές φτώχειας», τονίζουν οι Ελμίρα και Κάιμ. «Ιδιαίτερα στις πόλεις και σε περιοχές με χαμηλή γνώση σχετικά με τις ισορροπημένες διατροφές, ένα σοκ στις τιμές μπορεί να επιδεινώσει την ποιότητα της διατροφής, με συνέπειες μακροχρόνιες και μη αναστρέψιμες».
Οι ερευνητές της Βόννης επισημαίνουν ότι οι σοκ στην παραγωγή, το εισόδημα και τις τιμές αυξάνονται παγκοσμίως, λόγω συγκρούσεων, πανδημιών και ακραίων καιρικών φαινομένων. Η ανάλυση από την Ινδονησία παρέχει έτσι εμπειρικά στοιχεία για το πώς η οικονομική αναταραχή μπορεί να μεταφραστεί σε μακροχρόνιους κινδύνους για την υγεία μέσω των τιμών των τροφίμων.
Οι αποτελέσματα αυτής της μελέτης ερμηνεύονται ως στατιστικές συσχετίσεις, καθώς σε μακροχρόνιες περιόδους δεν μπορεί να αποκλειστεί με βεβαιότητα η επίδραση άλλων παραγόντων.
