Γενετικά σήματα αίματος αποκαλύπτουν τον κίνδυνο για Πάρκινσον χρόνια πριν τη διάγνωση
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό npj Parkinson’s Disease ρίχνει φως σε σημαντικές βιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στο DNA και τους μηχανισμούς αντίδρασης στο άγχος, οι οποίοι μπορεί να αποκαλύψουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον (PD) χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης
Η νόσος Πάρκινσον είναι μια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από κινητικά συμπτώματα, όπως βραδυκινησία, αστάθεια, τρόμο και ακαμψία. Αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο μετά από σημαντική νευρωνική απώλεια. Ωστόσο, χρόνια πριν από την εκδήλωση αυτών των συμπτωμάτων, οι ασθενείς περνούν από μια προδρομική φάση, η οποία περιλαμβάνει μη κινητικά χαρακτηριστικά, όπως απώλεια όσφρησης, άγχος, κατάθλιψη, δυσκοιλιότητα και διαταραχές ύπνου.
Η μελέτη και τα ευρήματά της
Στη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν την έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με την αποκατάσταση του DNA και την αντίδραση στο άγχος σε υγιή άτομα, καθώς και σε άτομα με προδρομική και καθιερωμένη νόσο Πάρκινσον. Συμμετείχαν 188 υγιείς συμμετέχοντες, 58 με προδρομική PD και 393 με καθιερωμένη PD, από την πρωτοβουλία Parkinson’s Progression Marker Initiative. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα από το περιφερικό αίμα των συμμετεχόντων.
Αρχικά, οι ερευνητές εξέτασαν τα παγκόσμια πρότυπα διαφοροποιημένης έκφρασης γονιδίων. Διαπίστωσαν ότι ο αριθμός των διαφοροποιημένων γονιδίων αυξάνεται σταδιακά, από την απουσία σημαντικών διαφορών μεταξύ υγιών και προδρομικών ομάδων μέχρι εκτενείς διαφορές μεταξύ υγιών και καθιερωμένων PD ομάδων.
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι γονίδια που σχετίζονται με τις διαδρομές αποκατάστασης του DNA και την αντίδραση στο άγχος ήταν σχεδόν ανύπαρκτα στις 50 κορυφαίες διαφοροποιημένες εκφράσεις γονιδίων. Στη συνέχεια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μοντέλα μηχανικής μάθησης για να αξιολογήσουν αν τα πρότυπα έκφρασης γονιδίων θα μπορούσαν να διαφοροποιήσουν τους ασθενείς με καθιερωμένη PD από τους υγιείς συμμετέχοντες.
Η ακρίβεια της ταξινόμησης κυμάνθηκε από 50% έως 64% σε διάφορες χρονικές στιγμές, υποδεικνύοντας ότι η έκφραση αυτών των διαδρομών στο περιφερικό αίμα δεν παρέχει αρκετά ισχυρό σήμα για να διακρίνει την PD από τους υγιείς ελέγχους. Αντίθετα, η ακρίβεια ήταν υψηλή όταν οι ερευνητές προσπάθησαν να διακρίνουν μεταξύ προδρομικής PD και υγιών ατόμων.
Η ακρίβεια συνεχώς αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου, φτάνοντας το 89% για την ομάδα γονιδίων mtDNArep. Αξιοσημείωτο είναι ότι η μεταβλητότητα στην έκφραση των γονιδίων ήταν υψηλότερη στην αρχή και μειωνόταν καθώς προχωρούσε η νόσος, κάτι που οι συγγραφείς ερμηνεύουν ως μια προσωρινή, πιθανώς προσαρμοστική αντίδραση που εξασθενεί με την πρόοδο της PD.
Συνολικά, η μελέτη αυτή προσφέρει νέες προοπτικές για την πρώιμη διάγνωση της νόσου Πάρκινσον, υπογραμμίζοντας τη σημασία της κατανόησης των μοριακών αλλαγών που συμβαίνουν πριν από την κλινική εκδήλωση της νόσου.
