Διαφορετικές μοριακές εκφράσεις στους ανθρώπινους εγκεφαλικούς φλοιούς
Μια πρόσφατη ανάλυση που επικεντρώνεται σε μεμονωμένα εγκεφαλικά κύτταρα από διάφορους ανθρώπινους εγκεφαλικούς φλοιούς αποκαλύπτει ενδιαφέρουσες και λεπτές διαφορές στην γονιδιακή δραστηριότητα μεταξύ των ανδρικών και γυναικείων εγκεφάλων. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτές οι ανακαλύψεις θα μπορούσαν να ρίξουν φως στο γιατί ορισμένες ψυχιατρικές και νευρολογικές διαταραχές φαίνεται να επηρεάζουν διαφορετικά τα δύο φύλα.
Διαφορές και συνέπειες μεταξύ ανδρών και γυναικών
Είναι γνωστό ότι οι άνδρες και οι γυναίκες, οι οποίοι προσδιορίζονται από τα χρωμοσώματα XY και XX αντιστοίχως, παρουσιάζουν διαφορετικούς κινδύνους, προφίλ και πορεία στη διάρκεια πολλών ψυχιατρικών και νευρολογικών διαταραχών. Αν και αυτές οι ανισότητες προέρχονται πιθανότατα από τη συνδυασμένη επίδραση βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων, η σταθερότητά τους σε διάφορες κουλτούρες και το προβλέψιμο χρονικό σημείο τους κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης υποδεικνύουν ότι οι γονιδιακές διαφορές που σχετίζονται με το φύλο στο εγκέφαλο μπορεί να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η μελέτη του Alex DeCasien και της ομάδας του
Για να εξετάσουν αυτήν την υπόθεση, ο Alex DeCasien και η ομάδα του πραγματοποίησαν μια υψηλής ανάλυσης μελέτη της γονιδιακής έκφρασης στον ανθρώπινο εγκέφαλο μέσω της τεχνολογίας single-nucleus RNA sequencing (snRNA-seq), χρησιμοποιώντας δείγματα ιστών από 30 ενήλικες (15 άνδρες και 15 γυναίκες). Εστιάζοντας σε έξι φλοιώδεις περιοχές — μερικές γνωστές για τις διαφορές τους στη δομή του εγκεφάλου με βάση το φύλο και άλλες λιγότερο κατανοητές — οι συγγραφείς μπόρεσαν να συγκρίνουν πιο λεπτομερώς τις μοριακές και ανατομικές παραλλαγές.
Ανακαλύψεις και επιπτώσεις
Η μελέτη αποκάλυψε ότι το βιολογικό φύλο εξηγούσε μόνο ένα μικρό ποσοστό της παραλλακτικότητας στην γονιδιακή έκφραση του εγκεφάλου. Παρ’ όλα αυτά, πάνω από 3.000 γονίδια παρουσίασαν κάποια μορφή γονιδιακής έκφρασης που σχετίζεται με το φύλο τουλάχιστον σε μία περιοχή του φλοιού, ενώ 133 γονίδια παρουσίασαν σταθερές διαφοροποιήσεις σε διάφορες περιοχές και τύπους κυττάρων. Εντυπωσιακά, οι πιο ισχυρές διαφορές παρατηρήθηκαν σε γονίδια που βρίσκονται στα χρωμοσώματα του φύλου, αλλά η πλειοψηφία της σχετιζόμενης με το φύλο παραλλαγής συνέβη σε αυτοσωματικούς γονιδιακούς αριθμούς, κυρίως επηρεαζόμενοι από σεξουαλικές στεροειδείς ορμόνες.
Συσχέτιση με ψυχιατρικές διαταραχές
Πολλά από αυτά τα γονίδια που παρουσιάζουν διαφορετική έκφραση ανά φύλο σχετίζονται με γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με ψυχιατρικές και νευροεκφυλιστικές διαταραχές, όπως η ΔΕΠ-Υ, η σχιζοφρένεια, η κατάθλιψη και η νόσος του Alzheimer. Οι Jessica Tollkuhn και Marc Breedlove σε σχετική ανάλυση σημειώνουν ότι η διαφορά αυτή μπορεί να προέχεται και από κοινωνιολογικούς παράγοντες, κάτι που θα μπορούσε να εξεταστεί σε μελλοντικές έρευνες.
