Αυστηρότερες διαδικασίες για το Μεταναστευτικό: Νέο πλαίσιο για αιτήσεις και επιστροφές
Στο πλαίσιο της τελευταίας συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, παρουσίασε το νομοσχέδιο που αφορά την εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Μεταναστευτικό. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη την Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2026.
Ταχύτερες και αυστηρότερες διαδικασίες
Το νέο πλαίσιο που προτείνεται, όπως ανέφερε ο Θάνος Πλεύρης, στοχεύει στην επιτάχυνση των διαδικασιών για τη διαχείριση των παράνομων εισόδων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με αυτόν τον τρόπο, επιδιώκεται η ταχύτερη εξέταση των αιτήσεων ασύλου, καθώς και η αποδοτικότερη διαχείριση των επιστροφών.
Υποχρεωτικός έλεγχος διαλογής
Ένα από τα κεντρικά σημεία του νέου συστήματος είναι η εισαγωγή του υποχρεωτικού ελέγχου διαλογής, γνωστού ως screening, για όλους όσους εισέρχονται παράνομα στη χώρα. Ο συγκεκριμένος έλεγχος θα περιλαμβάνει διαδικασίες ταυτοποίησης, υγειονομικής εξέτασης και ενισχυμένου ελέγχου ασφαλείας, με την ολοκλήρωση του να πρέπει να γίνεται εντός επτά ημερών στα σύνορα και εντός τριών ημερών στην ενδοχώρα. Η φιλοσοφία πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και τα κενά στη διαχείριση των ροών.
Διαφορετικές διαδικασίες ανάλογα με το προφίλ
Η εξέταση των αιτήσεων ασύλου θα διαφέρει ανάλογα με το προφίλ του αιτούντος. Για άτομα που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας, θα ισχύει υποχρεωτική συνοριακή διαδικασία, η οποία θα ολοκληρώνεται εντός 12 εβδομάδων και θα συνοδεύεται από περιορισμούς στην ελευθερία ή διοικητική κράτηση. Σε περίπτωση απόρριψης, θα ακολουθεί άμεσα ταχεία διαδικασία επιστροφής. Αντίθετα, για όσους έχουν ισχυρότερο προσφυγικό προφίλ, θα εφαρμόζεται η κανονική διαδικασία ασύλου, με χρονικό ορίζοντα έως έξι μήνες.
Στενότερη σύνδεση απορριπτικών αποφάσεων και επιστροφών
Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της απορριπτικής απόφασης ασύλου με την απόφαση επιστροφής. Όπως αναφέρθηκε κατά την παρουσίαση, η απόφαση επιστροφής θα πρέπει να εκδίδεται είτε ταυτόχρονα με την απορριπτική απόφαση ασύλου από το ίδιο όργανο είτε από άλλον αρμόδιο διοικητικό φορέα. Αυτή η αλλαγή θεωρείται κρίσιμη, καθώς στοχεύει στην αντιμετώπιση του χρόνιου προβλήματος της χρονικής απόστασης ανάμεσα στην απόρριψη μιας αίτησης και στην εκκίνηση της διαδικασίας επιστροφής.
Μηχανισμός ευρωπαϊκής αλληλεγγύης
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται και ο υποχρεωτικός μηχανισμός ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Μέσω αυτού, τα κράτη-μέλη θα καλούνται να συνεισφέρουν με μετεγκαταστάσεις, οικονομική στήριξη ή επιχειρησιακή βοήθεια, όταν χώρες πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα, δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις. Η κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι αυτή η πρόβλεψη αναγνωρίζει το βάρος που σηκώνουν τα κράτη πρώτης υποδοχής, αν και η εφαρμογή της θα κριθεί στην πράξη.
Διμερείς συμφωνίες και Κανονισμός Επιστροφών
Η κυβέρνηση δίνει επίσης έμφαση στις διμερείς συμφωνίες που έχει υπογράψει η Ελλάδα με βασικούς ευρωπαϊκούς προορισμούς, όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και το Βέλγιο. Αυτές οι συμφωνίες αποσκοπούν στο να αποτρέψουν τις επιστροφές παράτυπων μεταναστών που είχαν αιτηθεί διεθνή προστασία στην Ελλάδα. Παράλληλα, η κυβέρνηση προχωρά στη διαμόρφωση του Κανονισμού Επιστροφών, ο οποίος θα επιτρέψει τη δημιουργία κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες εκτός Ε.Ε.
Ο Θάνος Πλεύρης επιβεβαίωσε μέσω ανάρτησής του ότι ο Κανονισμός Επιστροφών «προχωράει» και ότι ορισμένες διατάξεις του έχουν ήδη ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο. Επιπλέον, έχουν ξεκινήσει διεργασίες με χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία για τη λειτουργία κέντρων εκτός Ε.Ε., προσδιορίζοντας έτσι ένα σαφέστερο πολιτικό πλαίσιο για την κατεύθυνση της πολιτικής μετανάστευσης.
