Ανακαλύψεις DNA του Λεονάρντο ντα Βίντσι σε έργα της Αναγέννησης
Μια ομάδα ερευνητών ανακοίνωσε ότι εντόπισε γενετικό υλικό που πιθανόν σχετίζεται με τον Λεονάρντο ντα Βίντσι σε σχέδια και επιστολές του 15ου αιώνα. Αυτή η ανακάλυψη ανοίγει ένα νέο, αλλά και περίπλοκο, κεφάλαιο στη μελέτη των ιστορικών έργων τέχνης.
Σημαντικά ευρήματα από την έρευνα
Οι επιστήμονες κατάφεραν να ανακτήσουν ελάχιστα ίχνη DNA από αντικείμενα της Αναγέννησης που συνδέονται με τον σπουδαίο καλλιτέχνη. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται δείγματα από ένα σχέδιο με κόκκινη κιμωλία, γνωστό ως Holy Child, το οποίο αποδίδεται πιθανώς στον Ντα Βίντσι, καθώς και από επιστολές του προγόνου του, Φροσίνο ντι Σερ Τζοβάνι ντα Βίντσι, που φυλάσσονται σε ιταλικό ιστορικό αρχείο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένες αλληλουχίες DNA του χρωμοσώματος Υ που εντοπίστηκαν στο σχέδιο και σε επιστολή συγγενικού προσώπου του Λεονάρντο φαίνεται να ανήκουν σε γενετική ομάδα με κοινή καταγωγή από την Τοσκάνη, την περιοχή όπου γεννήθηκε ο καλλιτέχνης. Η σύγκριση με μεγάλες βάσεις δεδομένων αποκάλυψε ότι αυτές οι αλληλουχίες πλησιάζουν στη γενεαλογική γραμμή E1b1/E1b1b, η οποία σήμερα παρατηρείται σε νότια Ευρώπη, Βόρεια Αφρική και περιοχές της Εγγύς Ανατολής.
Προκλήσεις και προοπτικές της έρευνας
Παρά τις ενθαρρυντικές ανακαλύψεις, οι επιστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί. Υπογραμμίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να διαχωριστούν τα ίχνη που σχετίζονται με την αρχική δημιουργία των έργων από εκείνα που οφείλονται σε μεταγενέστερους χειρισμούς. Ο λόγος είναι απλός: δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα γενετικά δείγματα του Λεονάρντο ντα Βίντσι για σύγκριση, καθώς δεν άφησε γνωστούς απογόνους και ο τόπος ταφής του διαταράχθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα.
Η έρευνα αναδεικνύει μια λιγότερο γνωστή πτυχή των ιστορικών αντικειμένων: την ικανότητά τους να «συλλέγουν» βιολογικά ίχνη από το περιβάλλον και τους ανθρώπους που τα χειρίστηκαν κατά τη διάρκεια των αιώνων. Μέχρι σήμερα, η ανάλυση τέτοιων πολύτιμων έργων χωρίς να υποστούν φθορά ήταν μια σημαντική πρόκληση.
Οι επιστήμονες ανέπτυξαν μια «ελάχιστα παρεμβατική» μέθοδο, χρησιμοποιώντας ήπιο επίχρισμα, παρόμοιο με αυτό που εφαρμόζεται σε μουσεία, για τη συλλογή μικροσκοπικών υπολειμμάτων δέρματος, ιδρώτα, μικροοργανισμών, γύρης και σκόνης. Από αυτά εξήχθησαν μικρές ποσότητες DNA, που αποκάλυψαν πληροφορίες για την ανθρώπινη παρουσία, τα υλικά, το περιβάλλον φύλαξης και τις συνθήκες διατήρησης των έργων.
Το μεγαλύτερο μέρος του γενετικού υλικού προέρχεται από βακτήρια, μύκητες, φυτά και ιούς. Ωστόσο, η παρουσία φυτικών ειδών, όπως το ιταλικό αγρωστώδες ή ιτιές που ευδοκιμούσαν κατά μήκος του ποταμού Άρνου, ενισχύει τη σύνδεση των αντικειμένων με τη Φλωρεντία της Αναγέννησης. Η έρευνα αυτή ανοίγει νέους δρόμους για τη μελέτη της ιστορίας της τέχνης, αξιοποιώντας τη γενετική ως εργαλείο κατανόησης του παρελθόντος.
