Ανακαλύφθηκε νέα κυτταρική ασπίδα στον εγκέφαλο
Ερευνητές από το VIB και το Πανεπιστήμιο Γάνδης έχουν ανακαλύψει και χαρακτηρίσει μια προηγουμένως άγνωστη κυτταρική ασπίδα στον εγκέφαλο, η οποία ρίχνει νέο φως στο πώς προστατεύεται ο εγκέφαλος από τον υπόλοιπο οργανισμό. Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Neuroscience, οι επιστήμονες αποκαλύπτουν επίσης μια νέα διαδρομή μέσω της οποίας το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο.
Η σημασία της νέας ανακάλυψης
Η καθηγήτρια Ροοσμάριν Βαντενμπρόκε από το VIB-UGent Center for Inflammation Research δήλωσε: “Αυτά τα ευρήματα αποκαλύπτουν πόσο ευάλωτος και ταυτόχρονα προστατευμένος είναι ο εγκέφαλος, ανοίγοντας νέες προοπτικές για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις σε εγκεφαλικές διαταραχές”. Ο εγκέφαλος προστατεύεται από πολλαπλές ασπίδες που διατηρούν ένα σταθερό και αυστηρά ρυθμισμένο περιβάλλον, αποτρέποντας την είσοδο επιβλαβών ουσιών και παθογόνων.
Η πιο γνωστή από αυτές τις ασπίδες είναι η αιματοεγκεφαλική φράγμα, αλλά μια άλλη κρίσιμη διάταξη είναι ο χοριοειδής πλέγμα, μια μικρή δομή που βρίσκεται μέσα στους υγρούς χώρους του εγκεφάλου και παράγει το εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Παρά τη σημασία της, οι επιστήμονες γνωρίζουν ελάχιστα για τη λεπτομερή κυτταρική δομή του χοριοειδούς πλέγματος και πώς προστατεύει τον εγκέφαλο.
Η ανακάλυψη των βασικών κυττάρων φράγματος
Η ερευνητική ομάδα από το εργαστήριο της Βαντενμπρόκε επιχείρησε να ξετυλίξει αυτό το μυστήριο. Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές αλληλουχίας γονιδίων και μικροσκοπία υψηλής ανάλυσης, εντόπισαν έναν μοναδικό πληθυσμό κυττάρων που βρίσκονται στη βάση του χοριοειδούς πλέγματος, τα οποία ονόμασαν βασικά κυτταρικά φράγματα. Αυτά τα κύτταρα συνδέονται μεταξύ τους μέσω σφιχτών συνδέσεων, οι οποίες αποτελούν ουσιαστικά μια ασπίδα. Αυτή η φράγμα παρέχει λειτουργική διαχωριστικότητα μεταξύ του χοριοειδούς πλέγματος, του εγκεφάλου και του εγκεφαλονωτιαίου υγρού.
“Έχουμε ανακαλύψει μια νέα γραμμή άμυνας για τον εγκέφαλο. Αυτά τα κύτταρα σχηματίζουν μια έξυπνη, δυναμική πύλη σε μια τοποθεσία που δεν είχαμε πλήρως εκτιμήσει. Είναι συναρπαστικό γιατί όχι μόνο απαντά σε ένα θεμελιώδες ανατομικό ερώτημα, αλλά μας δίνει και έναν νέο στόχο για την κατανόηση των εγκεφαλικών παθήσεων”, δήλωσε η καθηγήτρια Βαντενμπρόκε.
Ο ρόλος της φλεγμονής στην ασπίδα
Η εργασία της ομάδας δείχνει ότι αυτή η φράγμα δεν είναι στατική. Σε υγιείς συνθήκες, περιορίζει αποτελεσματικά την κίνηση ακόμη και μικρών μορίων από τον πλούσιο σε αίμα πυρήνα του χοριοειδούς πλέγματος στο περιβάλλον του εγκεφαλονωτιαίου υγρού και του εγκεφαλικού ιστού. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια συστηματικής φλεγμονής, όπως αυτή που προκαλείται από σοβαρές λοιμώξεις, η φράγμα αυτή υπονομεύεται.
“Βλέπουμε ότι τα βασικά κυτταρικά φράγματα γίνονται ευάλωτα κατά τη διάρκεια της φλεγμονής, επιτρέποντας ενδεχομένως την είσοδο επιβλαβών ουσιών και κυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα”, εξήγησε ο Δρ. Ντάαν Βερχάεγκε, ο οποίος ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο εργαστήριο της Βαντενμπρόκε.
Τα βασικά κυτταρικά φράγματα εμφανίζονται νωρίς στην ανάπτυξη και διατηρούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Σημαντικό είναι ότι οι ερευνητές επιβεβαίωσαν ότι αυτά τα κύτταρα είναι παρόντα όχι μόνο στους εγκεφάλους ποντικών αλλά και στους ανθρώπους, καθιστώντας τα ευρήματα εξαιρετικά σημαντικά για την ανθρώπινη υγεία και τις ασθένειες.
Νέες προοπτικές για τη νευρολογία
Αυτή η ανακάλυψη ανοίγει νέους δρόμους για την έρευνα των νευρολογικών καταστάσεων και της νευροφλεγμονής, και μπορεί να οδηγήσει σε καινοτόμες θεραπευτικές στρατηγικές που στοχεύουν στην ενίσχυση αυτής της πύλης φρούρησης.
