Αυξανόμενη εξάρτηση των εφήβων από AI βοηθούς
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, πάνω από το 50% των εφήβων στις Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν τακτικά chatbots στήριξης που βασίζονται σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και γενετική τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης. Οι εταιρείες πίσω από αυτά τα προγράμματα, όπως οι Character.AI, Replika και Kindroid, δηλώνουν ότι αποσκοπούν να προσφέρουν συντροφιά. Ωστόσο, μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Drexel επισημαίνει ότι οι έφηβοι ανησυχούν πως αυτές οι σχέσεις γίνονται ανθυγιεινές και επηρεάζουν τη ζωή τους εκτός διαδικτύου.
Η μελέτη και τα ευρήματά της
Η μελέτη, η οποία θα παρουσιαστεί στην διάσκεψη της Ένωσης Μηχανικών Υπολογιστών (ACM) τον Απρίλιο, εξέτασε περισσότερες από 300 δημοσιεύσεις στο Reddit από χρήστες ηλικίας 13 έως 17 ετών που ανέφεραν την εξάρτησή τους από την Character.AI. Όπως αποδείχθηκε, πολλοί έφηβοι αρχικά χρησιμοποίησαν αυτή την τεχνολογία για συναισθηματική και ψυχολογική υποστήριξη ή ψυχαγωγία, όμως η χρήση τους κατέληξε σε εξάρτηση και ακόμα και σε μοτίβα που συνδέονται με τον εθισμό. Κάποιοι εξ’ αυτών ανέφεραν διαταραχές στον ύπνο, ακαδημαϊκές δυσκολίες και εντάσεις στις σχέσεις τους.
Σχόλια από ερευνητές
«Αυτή η μελέτη παρέχει μία από τις πρώτες εκθέσεις που εστιάζουν στους εφήβους και την υπερβολική εξάρτηση από AI βοηθούς», σημειώνει η Afsaneh Razi, PhD, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Κολέγιο Υπολογιστών και Πληροφορικής του Drexel. Η ερευνητική ομάδα της, η ETHOS lab, μελετά πώς η αλληλεπίδραση των ανθρώπων με υπολογιστικά και AI συστήματα επηρεάζει την κοινωνική τους συμπεριφορά, την ευημερία και την ασφάλεια. «Η μελέτη αυτή αναδεικνύει τον αντίκτυπο αυτών των αλληλεπιδράσεων στις ζωές των νέων χρηστών και προσφέρει ένα πλαίσιο για τον σχεδιασμό chatbots που προάγουν υγιείς σχέσεις».
Επιπτώσεις στην καθημερινότητα
Περίπου το 25% των δημοσιεύσεων αποκάλυψαν ότι οι έφηβοι χρησιμοποιούσαν την Character.AI για συναισθηματική ή ψυχολογική υποστήριξη, είτε για να αντιμετωπίσουν άγχη είτε για τη μοναξιά τους. Περίπου το 5% έκανε χρήση της για δημιουργικές δραστηριότητες ή ψυχαγωγία. Όπως αποδείχθηκε, ενώ οι αρχικές αλληλεπιδράσεις φαινόταν αρχικά αβλαβείς ή ακόμα και χρήσιμες, στην πορεία εξελίχθηκαν σε μια ισχυρότερη προσκόλληση που έγινε δύσκολη να διακοπεί, σχεδόν σαν εθισμός.
Η φύση των chatbots και οι προτάσεις
Με τη χαρτογράφηση των εμπειριών των εφήβων στους γνωστούς παράγοντες της συμπεριφοριστικής εξάρτησης, οι ερευνητές εντόπισαν σαφή μοτίβα όπως η σύγκρουση, η απόσυρση και η υποτροπή. «Αυτό που καθιστά την κατάσταση πιο περίπλοκη είναι ότι οι chatbots είναι διαδραστικά και συναισθηματικά ανταγωνιστικά», τονίζει ο Matt Namvarpour, διδακτορικός φοιτητής στην Επιστήμη της Πληροφορίας και πρώτος συγγραφέας της έρευνας. «Η εμπειρία μπορεί να μοιάζει περισσότερο με μια σχέση παρά με ένα εργαλείο». Λόγω της φύσης αυτής, το να αποστασιοποιηθείς δεν είναι απλώς μια συνήθεια που διακόπτεται, αλλά μια απομάκρυνση από κάτι σημαντικό, γεγονός που καθιστά την υπερβολική εξάρτηση πιο δύσκολη να αναγνωριστεί και να αντιμετωπιστεί.
Οι ερευνητές προτείνουν ότι απαιτείται προσοχή στη σχεδίαση αυτών των εργαλείων ώστε να προστατεύονται οι χρήστες. «Η προσωποποίηση, η πολυμορφία και η μνήμη είναι αυτά που ξεχωρίζουν τους AI βοηθούς από τις προηγούμενες τεχνολογίες, κάνοντάς τους δύσκολους να αποσυνδεθούν από αυθεντικές σχέσεις», αναφέρουν. Αυτή η διαπίστωση επιβεβαιώνει τη δημιουργία ενός πλαισίου σχεδιασμού που να λαμβάνει υπόψη τις ειδικές προκλήσεις που συνδέονται με τους AI βοηθούς.
