Γενετικές συνδέσεις Άρτας και Κορίνθου: Νέα μελέτη για τον αποικισμό
Μια διεπιστημονική ομάδα ερευνητών από το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (Εργαστήριο Αρχαίου DNA, ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) συνεργάζεται με ειδικούς από διάφορους επιστημονικούς τομείς, προσπαθώντας να ρίξει φως σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της αρχαίας ελληνικής ιστορίας: τον αποικισμό.
Η μελέτη και οι στόχοι της
Η πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο περιοδικό Genome Biology, έχει τίτλο «Γενετικές σχέσεις μεταξύ της αρχαίας ελληνικής αποικίας της Αμβρακίας και της μητρόπολής της». Με αυτήν, οι ερευνητές επιδιώκουν να κατανοήσουν πώς η ανθρώπινη κινητικότητα και η ίδρυση αποικιών διαμόρφωσαν τον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Στην πρώτη χιλιετία π.Χ., η Κόρινθος αναδείχθηκε σε κυρίαρχη ναυτική και εμπορική δύναμη, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο αποικιών που συνέδεε τη νότια Ελλάδα με την Ήπειρο και τις ανατολικές ακτές της Αδριατικής.
Η Αμβρακία και οι γενετικές ανακαλύψεις
Η Αμβρακία, γνωστή σήμερα ως Άρτα, ιδρύθηκε στο δεύτερο μισό του 7ου αιώνα π.Χ. και γρήγορα απέκτησε σημαντική θέση ανάμεσα στις αποικίες της Κορίνθου. Οι πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές αλληλεπιδράσεις με τη μητρόπολη ήταν στενές. Ωστόσο, οι βιολογικοί δεσμοί μεταξύ Κορινθίων και τοπικών πληθυσμών παρέμεναν μέχρι πρόσφατα αδιευκρίνιστοι.
Η μελέτη των αρχαίων DNA (aDNA) από ανθρώπινα κατάλοιπα, σε συνδυασμό με σύγχρονες μεθόδους πληθυσμιακής γονιδιωματικής, αποκάλυψε μια πλούσια και σύνθετη γενετική ιστορία της Αμβρακίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η νέα πόλη αντλούσε τη γενετική της καταγωγή κυρίως από μια «γενετική δεξαμενή» που σχετίζεται με την Κόρινθο, κάτι που υποδηλώνει ότι οι πρώτοι κάτοικοι ήταν κυρίως από τη μητρόπολη.
Η εξέλιξη του πληθυσμού και οι κοινωνικοί δεσμοί
Αντίθετα, η συμβολή του τοπικού πληθυσμού της Ύστερης Εποχής του Χαλκού δεν ανιχνεύεται στα γενετικά δεδομένα της Αμβρακίας. Αυτό σημαίνει ότι οι κάτοικοι του Αμμοτόπου δεν φαίνεται να επηρέασαν τη γενετική σύνθεση της πόλης στα πρώτα της στάδια. Στις επόμενες περιόδους, όπως η Κλασική και η Ελληνιστική, οι γενετικές μεταβολές ήταν ήπιες, υποδεικνύοντας μια αξιοσημείωτη τοπική συνέχεια.
Εντυπωσιακό είναι ότι οι ισχυρότεροι γενετικοί δεσμοί μεταξύ Αμβρακίας και Κορίνθου εντοπίζονται κατά την ίδρυση της αποικίας, όταν η μετανάστευση από τη μητρόπολη ήταν καθοριστική. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επιρροή εξασθένισε, αλλά η γενετική φυσιογνωμία της πόλης παρέμεινε αναγνωρίσιμη μέχρι την Ελληνιστική εποχή.
Οι ανασκαφές στα νεκροταφεία της Αμβρακίας συμπληρώνουν αυτή την εικόνα, αποκαλύπτοντας στενές οικογενειακές σχέσεις μεταξύ γειτονικών τάφων. Αυτά τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις για τους κοινωνικούς δεσμούς που συνέδεαν τους ανθρώπους της πόλης, τόσο στον ίδιο χώρο όσο και διαχρονικά.
Συνολικά, η μελέτη αυτή ανατρέπει την κατανόησή μας για τον ελληνικό αποικισμό, φωτίζοντας τη σύνθετη διαδρομή της βιολογίας και του πολιτισμού στην αρχαία Ελλάδα.
