Τέλος εποχής για τη New START: ΗΠΑ και Ρωσία έτοιμες για νέα κούρσα εξοπλισμών
Η New START, η συμφωνία που είχε υπογραφεί το 2010 για τον πυρηνικό αφοπλισμό, έφτασε στο τέλος της τα ξημερώματα της Πέμπτης 5 Φεβρουαρίου 2026. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έκανε έκκληση στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία να ξεκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις για τη σύναψη μιας νέας συμφωνίας, καθώς ο κίνδυνος για τη διεθνή ειρήνη έχει αυξηθεί δραματικά.
Η ανησυχία για την πυρηνική ασφάλεια
Ο τερματισμός αυτής της συμφωνίας, που είχε επιτευχθεί μετά από δεκαετίες διαπραγματεύσεων, έρχεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη χρονική συγκυρία. Όπως τόνισε ο Γκουτέρες, «ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες». Η New START είχε περιορίσει το οπλοστάσιο των δύο χωρών σε 800 εκτοξευτές και στρατηγικά βομβαρδιστικά, με 1.550 πυρηνικές κεφαλές έτοιμες προς χρήση, ενώ προέβλεπε και μηχανισμούς επαλήθευσης.
Η μετάβαση σε μια λιγότερο ελεγχόμενη εποχή
Η λήξη της New START σηματοδοτεί μια νέα εποχή, λιγότερο ελεγχόμενη όσον αφορά τα πυρηνικά όπλα. Ήδη από το 2023, οι επιθεωρήσεις που προέβλεπε η συμφωνία είχαν ανασταλεί λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, που ξεκίνησε το Φεβρουάριο του 2022. Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι «για πρώτη φορά έπειτα από μισό αιώνα, είμαστε αντιμέτωποι με έναν κόσμο χωρίς δεσμευτικούς περιορισμούς στα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των δύο χωρών».
Η ιστορία των συμφωνιών πυρηνικού αφοπλισμού
Η αποχώρηση των ΗΠΑ το 2019 από τη συμφωνία INF, που είχε υπογραφεί το 1987 με τη Ρωσία, είχε ήδη σημάνει μια στροφή στην πολιτική του πυρηνικού αφοπλισμού. Ο Γκουτέρες υπενθύμισε ότι οι συμφωνίες ελέγχου των πυρηνικών όπλων είχαν συμβάλει στην αποτροπή της καταστροφής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μετά από αυτόν, προσφέροντας σταθερότητα και αποτρέποντας ολέθριους λανθασμένους υπολογισμούς.
Έκκληση για επαναφορά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Κλείνοντας, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ απηύθυνε μια σαφή έκκληση προς τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, υπογραμμίζοντας ότι «ο κόσμος προσβλέπει πλέον» στις δύο χώρες να μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις. Είναι επιτακτική ανάγκη να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς καθυστέρηση και να συμφωνήσουν σε ένα νέο πλαίσιο που θα αποκαθιστά επαληθεύσιμα όρια, θα μειώνει τους κινδύνους και θα ενισχύει την κοινή ασφάλεια.
