Σαν σήμερα 31 Ιανουαρίου: Ίμια, η νύχτα που όλα κρίθηκαν

Στις 31 Ιανουαρίου 1996, η κρίση στα Ίμια φτάνει σε ένα κομβικό σημείο, καθώς το Αιγαίο εισέρχεται σε μια νύχτα όπου οι κινήσεις στο πεδίο είναι πιο κρίσιμες από τις ανακοινώσεις. Η απόβαση Τούρκων κομάντος σε μία από τις βραχονησίδες αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού, ενώ λίγες ώρες αργότερα, η πτώση του ελικοπτέρου του Πολεμικού Ναυτικού αφήνει πίσω της τρεις νεκρούς και ένα ανεπούλωτο τραύμα.

Η αρχή της κρίσης

Η ιστορία της κρίσης είχε ξεκινήσει εβδομάδες νωρίτερα, με ένα ναυτικό επεισόδιο και μια σειρά διπλωματικών διακοινώσεων. Ωστόσο, εκείνο το ξημέρωμα, η κατάσταση περνά από τις λέξεις στα γεγονότα. Η παρουσία ενόπλων στη βραχονησίδα ανεβάζει τη στάθμη του κινδύνου, με τα πολεμικά πλοία των δύο πλευρών να βρίσκονται στην περιοχή σε διάταξη που δεν επιτρέπει περιθώρια λάθους.

Η δραματική νύχτα

Μέσα στη νύχτα, ένα ελληνικό ελικόπτερο απονηώνεται για αναγνώριση. Λίγο αργότερα, το ελικόπτερο χάνεται μαζί με τους τρεις άνδρες του πληρώματος: τον υποπλοίαρχο Χριστόδουλο Καραθανάση, τον υποπλοίαρχο Παναγιώτη Βλαχάκο και τον αρχικελευστή Έκτορα Γιαλοψό. Η επίσημη εκδοχή που επικράτησε μιλά για δυσμενείς καιρικές συνθήκες σε μια εξαιρετικά απαιτητική αποστολή, ωστόσο, η υπόθεση άφησε περιθώρια για συζητήσεις που επανέρχονται περιοδικά στη δημόσια σφαίρα.

Η αποκλιμάκωση και οι συνέπειες

Η αποκλιμάκωση της κρίσης έρχεται με έντονη αμερικανική διαμεσολάβηση και μια φόρμουλα που έχει μείνει στην ιστορία: «No ships, no troops, no flags», δηλαδή «όχι πλοία, όχι στρατεύματα, όχι σημαίες». Η περιοχή επιστρέφει στο καθεστώς που ίσχυε πριν την κρίση, ωστόσο η πολιτική και συμβολική κληρονομιά της νύχτας αυτής παραμένει, μαζί με το βαρύ αποτύπωμα στη μνήμη και τη συζήτηση που ακολούθησε στην Ελλάδα. Ακόμη και η φράση του Κώστα Σημίτη «θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών» έχει μείνει χαραγμένη στη συλλογική μνήμη.