Πώς οι απειλές Τραμπ και η κρίση στη Γροιλανδία άλλαξαν το σκηνικό στην Ευρώπη

Αν και ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να αποσύρει τα σχέδια του για προσάρτηση της Γροιλανδίας, οι απειλές του και ο φόβος που προκάλεσαν στις χώρες της Ευρώπης και στο ΝΑΤΟ λειτουργούν ως ένα σοκ αφύπνισης. Η Ευρώπη συνειδητοποίησε ότι το πλαίσιο ασφάλειας και η εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον ραγίσει.

Ενωμένοι απέναντι στην πρόκληση

Κατά τη διάρκεια της Έκτακτης Συνόδου Κορυφής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίστηκαν ενωμένοι, παρά τις διαφορετικές τους απόψεις. Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς, οι δύο πιο επιδραστικοί ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προειδοποίησαν ότι το ΝΑΤΟ έχει αναδείξει την Ένωση σε μια νέα πραγματικότητα, αυτή της πλήρους ανεξαρτησίας.

«Ξέρουμε ότι πρέπει να λειτουργήσουμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο τέλος της πεντάωρης συνεδρίασης. Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες παρατήρησαν ότι, στη Σύνοδο Κορυφής, δεν υπήρξαν εντάσεις ή υψηλοί τόνοι, αλλά ένα σιωπηλό μήνυμα που υπογράμμισε τη ρήξη που έχει προκύψει και που αλλάζει δραστικά τον τρόπο λειτουργίας της Δύσης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η στροφή προς την ανεξαρτησία

Η στροφή προς την ανεξαρτησία της ΕΕ είχε αρχίσει να ωριμάζει εδώ και χρόνια, ειδικά από τη στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε την προεδρία. Ωστόσο, οι απίστευτες απειλές του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία επιτάχυναν τη διαδικασία, αναγκάζοντας τους ηγέτες της ΕΕ να σχεδιάσουν γρήγορα τα επόμενα βήματα τους. Συνειδητοποίησαν ότι έπρεπε να πορευτούν μόνοι τους.

«Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα», δήλωσε διπλωμάτης από χώρα της ανατολικής πτέρυγας της ΕΕ. «Είναι σοκ-θεραπεία. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει σε ό,τι ήταν πριν. Το λένε οι ηγέτες εδώ και μέρες». Οι ενδείξεις για τη νέα πορεία της Ευρώπης έγιναν εμφανείς αυτήν την εβδομάδα, με την αρχική αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών στην κρίση της Γροιλανδίας, την αναστολή μιας εμπορικής συμφωνίας ΕΕ – ΗΠΑ, και την αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία.

Ενότητα και στρατηγική αυτονομία

Η αντίδραση της ΕΕ στο ζήτημα της Γροιλανδίας δεν είναι απλώς μια μεμονωμένη περίπτωση. Αντιθέτως, θα πρέπει να καθορίσει την προσέγγιση της Ένωσης σε όλα τα θέματα από εδώ και πέρα. «Δεν μπορεί να είναι μόνο η ενεργειακή ασφάλεια ή μόνο η άμυνα, δεν μπορεί να είναι μόνο η οικονομική ισχύς ή η εμπορική εξάρτηση. Πρέπει να είναι τα πάντα, όλα μαζί», τόνισε ένας διπλωμάτης.

Κεντρικό χαρακτηριστικό της νέας ευρωπαϊκής επιδίωξης για ανεξαρτησία είναι η ενότητα, κάτι που για χρόνια έλειπε. Οι χώρες του ανατολικού μετώπου της ΕΕ, που φοβούνται την επεκτατική πολιτική της Ρωσίας, βλέπουν το ΝΑΤΟ ως «θρησκεία», δημιουργώντας μια υπαρξιακή εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Αυτό τους οδηγούσε σε τριβές με χώρες πιο δυτικά, όπως η Γαλλία, που προωθούν τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Ωστόσο, τώρα η Γαλλία δεν είναι η μόνη που προωθεί αυτή την κατεύθυνση. Ακόμη και χώρες που εκτίθενται άμεσα στον ρωσικό επεκτατισμό δείχνουν διάθεση να στηρίξουν την πορεία προς την ανεξαρτησία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Εσθονία, η οποία δήλωσε ότι θα εξετάσει την αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία στο πλαίσιο μιας «διερευνητικής αποστολής» που οργανώθηκε από το ΝΑΤΟ. Αν και τελικά δεν έστειλε στρατιώτες, το γεγονός ότι τέθηκε τέτοιο ενδεχόμενο θεωρήθηκε αξιοσημείωτο.

«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και ισχυροί, ακόμη και στη βούλησή μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν», δήλωσε η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν. «Νομίζω ότι μάθαμε κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες».

Ακόμη και η Πολωνία, που παραδοσιακά υποστηρίζει τις ΗΠΑ, δείχνει να βγαίνει από τη ζώνη άνεσής της. Στις συζητήσεις για την αντίδραση της ΕΕ, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ άφησε να εννοηθεί ότι είναι ανοιχτός σε νέες προσεγγίσεις.