Μάρκος Αυρήλιος: Η στωική φιλοσοφία και οι προκλήσεις της εξουσίας
Το ιππικό άγαλμα του Μάρκου Αυρηλίου, που κοσμεί τον λόφο του Καπιτωλίου στη Ρώμη, αποτελεί ένα από τα εμβληματικά σύμβολα της αρχαίας Ρώμης. Κατασκευασμένο από μπρούντζο και ύψους 4,24 μέτρων, το άγαλμα αυτό είναι μάρτυρας μιας εποχής γεμάτης προκλήσεις και αντιφάσεις.
Η νέα βιογραφία του Μάρκου Αυρηλίου
Μια νέα βιογραφία του Ρωμαίου αυτοκράτορα, που υπογράφει ο Γουίλιαμ Ο. Στίβενς, ρίχνει φως στη σύγκρουση ανάμεσα στη στωική του φιλοσοφία και στις σκληρές πολιτικές αποφάσεις που κλήθηκε να λάβει κατά τη διάρκεια μιας από τις πιο ταραγμένες περιόδους της αυτοκρατορίας. Παρά την σχεδόν μυθική εικόνα του σοφού ηγεμόνα, όπως αυτή αποτυπώνεται στη γνωστή ταινία «Μονομάχος», ο Μάρκος Αυρήλιος παραμένει μια σύνθετη και συχνά αντιφατική προσωπικότητα. Από τη μία, τα «Εις εαυτόν», το προσωπικό του ημερολόγιο, θεωρείται ένα από τα κορυφαία κείμενα της στωικής φιλοσοφίας. Από την άλλη, η βασιλεία του (161–180 μ.Χ.) σημαδεύτηκε από πολέμους και επιδημίες, γεγονότα που φαίνεται να έρχονται σε αντίθεση με τα ιδανικά της εσωτερικής γαλήνης που πρέσβευε.
Η ζωή και οι αποφάσεις του Μάρκου Αυρηλίου
Ο Μάρκος, γεννημένος το 121 μ.Χ. ως Μάρκος Άννιος Βέρος, διακρίθηκε από νωρίς για τη σοβαρότητά του, κερδίζοντας την εκτίμηση του αυτοκράτορα Αδριανού, ο οποίος τροποποίησε το επώνυμό του σε Verissimus, δηλαδή «ο πιο αληθινός». Το 138 μ.Χ., ο Αδριανός υιοθέτησε τον Αντωνίνο Ευσεβή, με την προϋπόθεση ότι εκείνος θα υιοθετούσε τον Μάρκο και τον Λεύκιο Κειόνιο Κόμμοδο, εξασφαλίζοντας τη σταθερότητα της αυτοκρατορίας για δύο γενιές.
Μετά το θάνατο του Αντωνίνου το 161 μ.Χ., ο Μάρκος και ο Λεύκιος έγιναν οι πρώτοι συν-αυτοκράτορες. Ωστόσο, η συνεργασία τους ήταν βραχύβια, καθώς ο Λεύκιος πέθανε μετά από οκτώ χρόνια, σε μια περίοδο που η αυτοκρατορία πλήττονταν από μια φονική πανδημία, πιθανότατα ευλογιά. Τα θύματα ανήλθαν σε εκατομμύρια, περιλαμβάνοντας τα περισσότερα από τα παιδιά του Μάρκου και της Φαουστίνας, με μόνο πέντε κόρες και έναν γιο, τον Κόμμοδο, να επιβιώνουν.
Η επιλογή του διαδόχου και οι πόλεμοι
Η ύπαρξη ενός νόμιμου γιου έφερε τον Μάρκο αντιμέτωπο με ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα της ζωής του. Αν και η αυτοκρατορία είχε κυβερνηθεί για σχεδόν οκτώ δεκαετίες από ικανούς ηγέτες που είχαν επιλεγεί μέσω υιοθεσίας, ο Μάρκος αποφάσισε να ορίσει διάδοχο τον Κόμμοδο, προτάσσοντας τη βιολογική συνέχεια πάνω από την αξιοκρατία – μια απόφαση που αποδείχθηκε καθοριστική.
Την ίδια περίοδο, οι γερμανικές και σαρματικές φυλές άρχισαν να εισβάλλουν στον Δούναβη, οδηγώντας στους Μαρκομανικούς Πολέμους (166–180 μ.Χ.). Ο Μάρκος πέρασε μεγάλο μέρος της βασιλείας του σε στρατόπεδα στον βορρά, αντιμετωπίζοντας συγκρούσεις που σήμερα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών. Μια μνημειακή στήλη στη Ρώμη καταγράφει με ρεαλισμό τις νίκες του επί των αντιπάλων του, αποτυπώνοντας την ένταση που αναδύεται από την προσπάθειά του να ισορροπήσει ανάμεσα στη φιλοσοφία και την εξουσία.
