Αδύναμοι και κατακερματισμένοι κιρκαδικοί ρυθμοί συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2025 στο περιοδικό Neurology®, οι αδύναμοι και κατακερματισμένοι κιρκαδικοί ρυθμοί συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Η έρευνα αποκάλυψε επίσης ότι οι κιρκαδικοί ρυθμοί που φτάνουν την κορύφωσή τους αργότερα μέσα στην ημέρα, αντί νωρίτερα, σχετίζονται με την ίδια αύξηση του κινδύνου. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι αυτοί οι παράγοντες προκαλούν άνοια, αλλά απλώς δείχνει μια συσχέτιση.
Η σημασία των κιρκαδικών ρυθμών
Οι κιρκαδικοί ρυθμοί είναι το εσωτερικό ρολόι του σώματος, το οποίο ρυθμίζει τον 24ωρο κύκλο ύπνου και άλλες σωματικές διαδικασίες, όπως οι ορμόνες, η πέψη και η θερμοκρασία του σώματος. Αυτοί οι ρυθμοί καθοδηγούνται από τον εγκέφαλο και επηρεάζονται από την έκθεση στο φως. Με έναν ισχυρό κιρκαδικό ρυθμό, το ρολόι του σώματος ευθυγραμμίζεται καλά με την 24ωρη ημέρα, στέλνοντας σαφή σήματα για τις λειτουργίες του σώματος.
Οι άνθρωποι με ισχυρούς κιρκαδικούς ρυθμούς συνήθως τηρούν τακτικά τις ώρες ύπνου και δραστηριότητας, ακόμα και με αλλαγές στο πρόγραμμα ή τις εποχές. Αντίθετα, οι αδύναμοι ρυθμοί είναι πιο επιρρεπείς σε διαταραχές από τις αλλαγές φωτός και προγράμματος, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να αλλάζουν τις ώρες ύπνου και δραστηριότητας ανάλογα με τις εποχές.
Η μελέτη και τα ευρήματά της
Η μελέτη περιλάμβανε 2.183 άτομα με μέση ηλικία 79 ετών, τα οποία δεν είχαν διαγνωστεί με άνοια στην αρχή της έρευνας. Από τους συμμετέχοντες, το 24% ήταν μαύροι και το 76% λευκοί. Οι συμμετέχοντες φορούσαν μικρούς καρδιογράφους που κολλούσαν στο στήθος για να μετρήσουν την ανάπαυση και τη δραστηριότητα για μέσο όρο 12 ημερών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα δεδομένα από τους καρδιογράφους για να παρακολουθήσουν τη δύναμη και τα μοτίβα των κιρκαδικών ρυθμών των ατόμων.
Κατά τη διάρκεια μιας μέσης παρακολούθησης τριών ετών, 176 άτομα διαγνώστηκαν με άνοια. Οι ερευνητές εξέτασαν τα δεδομένα του καρδιογράφου για διάφορες μετρήσεις προκειμένου να προσδιορίσουν τη δύναμη των κιρκαδικών ρυθμών. Αυτές οι μετρήσεις περιλάμβαναν τη σχετική αμplitude, η οποία είναι μέτρο της διαφοράς μεταξύ της πιο ενεργής και της λιγότερο ενεργής περιόδου ενός ατόμου.
Συμπεράσματα και μελλοντικές προοπτικές
Οι ερευνητές διαίρεσαν τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες, συγκρίνοντας την υψηλή ομάδα με την χαμηλή. Συγκεκριμένα, 31 από τους 728 ανθρώπους στην υψηλή ομάδα ανέπτυξαν άνοια, σε σύγκριση με 106 από τους 727 στην χαμηλή ομάδα. Μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως η ηλικία, η αρτηριακή πίεση και η καρδιοπάθεια, διαπιστώθηκε ότι οι συμμετέχοντες με αδύνατους ρυθμούς είχαν σχεδόν 2,5 φορές υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Η μελέτη υποδεικνύει ότι οι διαταραχές στους κιρκαδικούς ρυθμούς μπορεί να επηρεάσουν σωματικές διαδικασίες, όπως η φλεγμονή, και να παρεμποδίσουν τον ύπνο, πιθανώς αυξάνοντας τους αμυλοειδείς πλακώδεις που σχετίζονται με την άνοια. Οι ερευνητές προτείνουν ότι μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να εξετάσουν τον πιθανό ρόλο παρεμβάσεων στους κιρκαδικούς ρυθμούς, όπως η θεραπεία με φως ή αλλαγές στον τρόπο ζωής, για να διαπιστωθεί αν μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας.
